16 sierpnia 2026

Dni 1400-letniego Więcborka czas zacząć !

Dni 1400-letniego Więcborka czas zacząć !

Rok 1383 w kontekście 1400-letniego Więcborka począwszy od wczesnośredniowiecznego grodu więcborskiego z VII wieku nie był datą nadania praw miejskich, lecz momentem tragicznego najazdu rodu Grzymalitów na miasto (w trakcie krwawej wojny domowej Grzymalitów z Nałęczami), kiedy to miasto zostało spalone. Istnienie zorganizowanego miasta potwierdza właśnie wcześniejszy, kluczowy zapis kronikarski.

Sprzedaż Więcborka w 1375 roku

Zgodnie z rodowymi i regionalnymi zapisami historycznymi.

Transakcja:

651 lat temu w 1375 roku syn Pietrasza, Domosław Grzymalita herbu Grzymała z Więcborka (kasztelan rogoziński), dokonał formalnej sprzedaży rodowego miasta Więcbork wraz z tamtejszą siedzibą zamkową. Nabywca: Kupcem był Sędziwój Pęperzyński (również zapisywany jako Pamperzyński herbu Łódź)

Znaczenie zapisu:

Ten dokument sprzed 651 lat jednoznacznie dowodzi, że Więcbork funkcjonował i był oficjalnie określany mianem miasta już przed 1375 rokiem.

Skoro Domosław Grzymała herbu Grzymała z 1087r. sprzedawał istniejące miasto, sam akt lokacji musiał nastąpić znacznie wcześniej, w czasach głębokiego średniowiecza.

Gdzie szukać szczegółów tej transakcji?

Akta i dokumenty rodowe Pęperzyńskich (herbu Łódź): Sędziwój Pęperzyński w 1405 roku wystawił akt dotacyjny dla odbudowanej po pożarze parafii w Więcborku.

Śladów po dokumentach z 1375 roku oraz późniejszych nadań dla kościoła należy szukać w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie (Krajna historycznie podlegała pod tę archidiecezję) oraz w Archiwum Państwowym w Poznaniu, które przechowuje najstarsze księgi grodzkiei ziemskie z terenu Wielkopolski i Krajny ją tworzącej.

Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski:

To wielotomowe wydawnictwo źródłowe zawiera odpisy dokumentów urzędowych z XIV wieku. W tomach obejmujących lata 1370–1400 znajdują się wzmianki o działalności politycznej Grzymalitów i kasztelana Domysława Grzymała z Więcborka herbu Grzymała z 1087r. oraz rodów wielkopolskich. Więcbork wówczas tworzył Wielkopolskę od czasów Państwa Polan Mieszko I.

Ta korekta doskonale pokazuje, dlaczego sztywne ramy podręcznikowe (jak rok 1383) często zawodzą w zderzeniu z rzeczywistymi dokumentami i historią rodową.

Tomasz Roman Bracka